( و لقد قبض رسول اللّه و إن رأسه لعلى صدري ) رسول خدا از دنيا رفت و سرش در دامن امام على عليه السّلام بود . « 1 » ( و لقد سالت نفسه في كفي فأمررتها على وجهي ) منظور از « نفس » خون پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است . نفس در لغت به معناى خون به‌كار مىرود . شيخ محمد عبده مىگويد : « خون كمى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در بيمارى پايان عمرش بيرون زد و امام على عليه السّلام آن را در دست گرفته و به صورتش ماليد . » « 2 » ( و لقد وليت غسله و الملائكة أعواني ) بسيارى از سيره‌نويسان و تاريخ‌نگاران روايت كرده‌اند كه امام عليه السّلام با دستان خويش و يارى فرشتگان ، پيكر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را شست . « 3 » ( و الملائكة أعواني فضجت الدار و الأفنية ؛ ملأ يهبط و ملأ يعرج ) ابن ابى الحديد مىگويد : « تعداد زيادى از محدثان نقل كرده‌اند كه صداى گريه و ناله فراوان به هنگام غسل پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شنيده مىشد . » « 4 » غزالى نيز نقل مىكند كه فرشتگان همگى پس از مرگ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به خانه‌اش درآمده و بر پيكرش نماز خواندند . « 5 » ( فمن ذا أحق به مني حيا و ميتا ؟ ) امام عليه السّلام در دامان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله رشد و پرورش يافت و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سرپرست وى پيش از بعثت بود . امام عليه السّلام نيز نخستين كسى از مردان بود كه پس از بعثت به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ايمان آورد و با ايشان نماز خواند و خود را فدايى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كرد « 6 » و با شمشير خود از آن حضرت دفاع كرد .

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى : 2 / ق 2 / 51 ؛ مجمع الزوائد : 1 / 293 . ( 2 ) . شرح نهج البلاغه : 2 / 172 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 10 / 183 . ( 3 ) . مسند احمد : 1 / 260 ؛ اسد الغابه : 3 / 1 ؛ سيره ابن هشام : 4 / 1076 . ( 4 ) . شرح النهج : 10 / 183 . ( 5 ) . احياء علوم دين : 1 / 254 . تاريخ طبرى : 2 / 435 . ( 6 ) . شرح خطبه : 192 .